Mantelzorg

Ontspoorde Mantelzorg

Wat is ontspoorde mantelzorg?

Hoe signaleer je mogelijke ontsporing en wat doe je dan?  
Mantelzorg is vrijwillige zorg, meestal verleend door een naaste, vaak uit liefde en genegenheid. Hoe goed de bedoelingen ook zijn, als mantelzorgers de zorg voor hun naaste niet meer aan kunnen, lopen ze het risico om te ontsporen in gedrag dat ze zelf liever niet zouden willen vertonen.

De meeste mantelzorgers (76%) ervaren veel voldoening bij het verlenen van mantelzorg. Verleent een mantelzorger drie uur per week mantelzorg? Dit geeft de mantelzorger vaak een gelukkig gevoel. Is de mantelzorger meer tijd kwijt? Dan heeft het zorgen voor een ander meestal een averechts effect. In 2008 waren 3,5 miljoen Nederlanders actief als mantelzorger. Hiervan zijn 450.000 mensen zwaar belast of overbelast; dit aantal steeg tussen 2001 en 2008 met 50% (SCP) (bron: Movisie.nl)

Nooit met opzet
Ontspoorde mantelzorg gebeurt niet met opzet en komt voor in alle leeftijdscategorieën. Een voorbeeld is een jong gezin waarbij de man ernstig hersenletsel oploopt als gevolg van een ongeluk. Het zet het leven van de hele familie op de kop. De zorg voor haar kinderen, haar man en daarbij ook nog de karakterverandering van haar man valt de vrouw zwaar. Ze is kortaf, snauwt haar man af en verwaarloost het huishouden.

Vormen van ontspoorde mantelzorg
Ontspoorde mantelzorg kan zich op zes verschillende manieren uiten:

  1. Psychisch: bijvoorbeeld schelden door overbelasting. Dit is de meest voorkomende vorm.
  2. Lichamelijk: bijvoorbeeld het verkeerd toedienen van medicijnen uit onwetendheid.
  3. Verwaarlozing: zoals niet de juiste voeding geven.
  4. Schending van rechten: de zorgvrager niet meer betrekken bij besluiten over zijn of haar leven.
  5. Financieel: zoals het toe-eigenen van spullen zonder instemming van de betrokkenen.
  6. Seksuele grensoverschrijding: als een mantelzorger onbedoeld over de seksuele grenzen heen gaat, bijvoorbeeld door miscommunicatie.  

Situaties van ontspoorde mantelzorg beslaan doorgaans verschillende van de hierboven beschreven vormen.

Wat is het verschil met ouderenmishandeling?
Bij ouderenmishandeling wordt een oudere meestal door een familie- of gezinslid en soms een beroepskracht mishandeld. Vaak is de mishandeling het gevolg van overbelasting van de mantelzorger (ontspoorde mantelzorg). Maar opzettelijke mishandeling komt ook voor. Er zijn drie verschillen met ontspoorde mantelzorg. Ten eerste gaat ontspoorde mantelzorg over alle leeftijdscategorieën, niet enkel ouderen. Ten tweede gaat het bij ontspoorde mantelzorg om de relatie tussen de mantelzorger en de zorgvrager. Dit is in een deel van de gevallen van ouderenmishandeling ook het geval, maar het kan tevens om een zorgvrager en beroepskracht gaan. Tot slot is een kenmerk van ontspoorde mantelzorg dat opzet ontbreekt terwijl het bij ouderenmishandeling om opzettelijke mishandeling én ontspoorde mantelzorg kan gaan. (bron: Movisie.nl)

Laatst bijgewerkt op: 08 november 2016

Naar boven